islamic-sources

  1. home

  2. article

  3. بہشتی لارا: امام نجم الدین نیشاپوری دا قتل

بہشتی لارا: امام نجم الدین نیشاپوری دا قتل

  • عبدالحلیم شرر
بہشتی لارا: امام نجم الدین نیشاپوری دا قتل
Rate this post

باب تن پہلی لڑی

امام نجم الدین نیشاپوری اپنے ویلیاں دے بڑے وڈے امام سن۔ چاروں کوٹ اوہناں دی نیک دلی تے علم دا چرچا سی۔ کوئی ایسی جاہ نہیں سی جتھے مسلماناں دی کوئی جماعت اوہناں دی پیروی نہ کر رہی ہووے۔ اوہ حسین دے استاد، مرشد ہی نہیں اوس دے چاچے وی سن۔ اوہناں دا اصل وطن آمل سی پر نکیاں ہوندیاں ہی اوہ علم دے شوق وچ گھروں نکل گئے۔ دنیا دی وڈیاں وڈیاں درسگاہاں دا گھٹا چھان دے بغداد اپڑے تے اوتھے مدرسہ نظامیہ دے پڑھیار ہوگئے۔ پھیر چڑھدے مُلکاں دی سیر کردے رہے، بخارا تے ہرات دیاں درسگاہاں دیاں محفلاں وچ رلتی رہ کے علم دے پھل چگدے اخیر نیشاپور وچ آکے وس گئے۔ہن اوہ اوتھے علم و فضل دے نامور قطب منے جاندے سن۔ حسین نے ایہو جیہے نیک نفس تے اللہ نوں اپڑے ہوئے بندے دے قتل دا سنیا تے چانچک اینا حیران پریشان ہوئیا جو بیہوش ہو گیا۔

شیخ علی وجودی نے اوس نوں ہوش وچ لیاون لئی کجھ نہ کیتا۔تھوڑا چر اڈیکیا جو حسین ہوش وچ آ کے حکم تے عمل کرن دا وعدہ کر لوے گا پر جدوں اوس نوں ہوش آون وچ کویل ہوئی تے اوہ اِک دوجے حجرے ول ٹر گئے۔

خورے دو گھنٹیاں مگروں حسین نوں ہوش آئی تے نال ہی شیخ دا حکم وی یاد آیا۔ ہو سکدا سی اوہ پھیر بیہوشی دی ٹُبی مار جاندا پر اوس اپنے آپ نوں سنبھالیا تے اٹھ کے چارے پاسے ویکھیا۔ شیخ علی وجودی غائب سن تے اوہ اوتھے کلم کلا سی۔ پچھلیاں گلاں نوں یاد کرکے اوس نوں حیرانی ہوئی ”کیہ مینوں شیخ دی گل سمجھن وچ غلطی لگی؟ بلا شک انج ہی لگدا ہے۔ایہو جیہے نیک نفس تے حقیقت دے پچھانن والے بندے ایڈے ظلم تے گناہ والے کم دا حکم نہیں دتا ہووے گا۔ مینوں ارادہ کرکے قتل کرن دا حکم تے قتل وی کِس دا؟ شیخ نجم الدین نیشا پوری دا جنہاں نالوں وڈھا عالم فاضل روئے زمین تے نہیں ہے۔ پکی گل ہے غلطی میرے کولوں ہی ہوئی ہے۔ پر فرض کیتا جاوے جو جے شیخ نے ایہو حکم دتا ہے تے کیہ ایہہ میرے ہتھوں ہو سکدا ہے، کیہ میں اپنے استاد مرشد تے چاچے نوں قتل کر دیواں؟ (کنب کے) بڑا اوکھا جاپدا ہے۔ دنیا کیہ کہوے گی؟ پھیر دین وچ وی تے ہے ” جیس نے ارادے نال اک مومن دا قتل اوہ کافر ہے” ایس حکم تے عمل کرکے مینوں دوہاں جہاناں وچ اپنے مونہہ تے کالک توں سوا ہور کوئی لابھ نہیں ہے۔

پر شیخ نے ایہہ وی کہیا سی جو ہر ظاہر دا اک باطن ہوندا ہے۔ ایس وچ وی کسے فائدے دا تصور ہووے گا۔ حقیقت دی پچھان تے قدرت دے رازاں دے بھیدی دی جانکاری وچ امام نجم الدین شیخ علی وجودی دا مقابلہ نہیں کر سکدے۔تے نہ ہی ایہہ خیال آسکدا ہے جو شیخ علی وجودی دی نیت خراب ہووے۔ کوئی عجوبہ نہیں جو کسے روحانی متے پاروں اوہناں ایہو جیہے مکروہ کم دا حکم دتا ہووے۔ ایس وچ مینوں اجھکنا نہیں چاہیدا۔ ایہہ میرا پہلا امتحان ہے۔ جے تھوڑا عذر وی کیتا تے گناہ گار وکھ ہوواں گا تے زمرد دے وصل توں وی وانجیا جاواں گا۔ ایس حکم دے پورا کرن وچ دینی لابھ تے صاف ظاہر ہے کیوں جو شیخ دا حکم مننا لازم امر ہے۔ رہی دنیا دی بدنامی، پہلاں تے ایس دی ہستی ہی کوئی نہیں تے جے ہے وی تے اوہدے بدلے وچ کنا فائدہ ہے جو پیاری زمرد نال ایسے دنیا وچ ملاپ ہو جاوے گا۔ بے شک مینوں کوئی عذر نہیں کرنا چاہیدا”

دل وچ ایہہ خیال بٹھا کے حسین حجرے توں نکلیا تے کئی حجریاں نوں ٹولدا اخیر اوس حجرے وچ پج گیا جتھے شیخ علی وجودی سن۔ اوہناں نوں ویکھدیاں ہی پیریں پے گیا تے چیکیا ”مینوں اوہ حکم یاد نہیں رہیا، چھیتی دسو میں اوس نوں پورا کراں”

شیخ: ویکھ ہن ڈھل مٹھ نہیں ہونی چاہیدی۔ مینوں ڈر ہے جو تیرے دل وچ وسوسہ پیدا ہو گیا ہے تے توں اپنی ساری محنت گواون والا ہیں۔ایہہ چنگی طرحاں یاد رکھو جو ہر ظاہر دا اک باطن ہے”
حسین: مینوں چنگی طرحاں یاد ہے تے میرے ولوں کوئی ڈِھل نہیں ہووے گی۔
شیخ: تے پھیر جاؤ، شیخ نجم الدین نیشاپوری نوں قتل کر دیو۔
حسین (دل نوں پکا کر کے) چنگا، پر جے میں ماریا گیا تے پھیر؟
شیخ: ایہہ کیہڑی وڈی گل ہے، توں بنا کسے روک دے زمرد نال ملیں گا، پر مینوں پتہ ہے انج ہووے گا نہیں۔
حسین: تے میں پھیر اجازت لیناں۔
شیخ: ٹھہرو (اک تیز خنجر کڈھ کے) لوو۔ ایس خنجر نوں اپنے کول لکا کے رکھنا تے جدوں ویلا لبھے ایسے خنجر توں کم لینا۔

مرشد دا دتا خنجر لے کے حسین اپنے استاد دی جان لین لئی چڑھدے نوں ٹر پیا۔ ڈیڑھ مہینے وچ بغداد تے پھیر اوس توں اگے اگے وچ اصفہان توں ہوندا نیشاپور اپڑ گیا۔ جد اوہ امام نجم الدین دی خدمت وچ حاضر ہویا تے حلب توں ٹریاں اوسنوں چار مہینے ہو چکے سن۔ امام نے اوس نوں ویکھ کے کلاوے وچ لیا تے بڑا پیار کیتا۔ گھر دے خطاں توں اوہناں نوں ایہہ خبر سی جو حسین اک شریف کڑی نوں ادھال کے بدنامی کروا گیا ہے۔ ایس لئی اوہناں نے بڑے ہرکھ نال ایس دی گل کیتی تے کہیا ”حسین! مینوں ایہہ امید نہیں سی جو اینے علم فضل اینی لہائی کرواوو گے”
حسین: چاچا جی! میں کسے بری نیت نال نہیں ساں گیا۔ زمرد دا میرے نال نکاح ہوون والا سی تے اوس نوں حج دا بڑا چاء سی۔ ایسے دینی علم پاروں میں اوس دی مذہبی چاہت نوں رد نہ سکیا تے بنا جھجک اوسدے نال ٹرپیا۔
امام: ہن اوہ کتھے ہے؟
حسین: طالقان دیاں پہاڑاں دیاں گھاٹیا وچ پریاں دے ہتھوں ماری گئی۔
امام (مسکا کے) ایہو جیہا مہمل تے بے سر پیر دا قصہ بناون دا کیہ فائدہ جیس نوں کوئی وی نہیں منے گا؟
حسین: میں جیویں بنا اجکے ایہہ قصہ بیان کیتا ہے اوس بارے تسیں آپ گویڑ لا لوو جو ایس وچ کنی بناوٹ ہے۔
امام: خیر ہن ایتھے کیس غرض نال آئے او؟
حسین: تہاڈے درس دے حلقے وچ داخل ہوون۔ زمرد دے غم پاروں میں ایہہ فیصلہ کر لیا ہے جو میں دنیا داری دے سارے جھنجھٹ چھڈ دیواں تے رہندی عمر علم حاصل کرن وچ لا دیواں۔
امام: جے انج ہے تے اللہ تہاڈے ارادے وچ برکت پاوے تے تہانوں توفیق دیوے جو تسیں میرے مگروں ایس درسگاہ دے مالک بنو۔

حسین امام نجم الدین دے شاگرداں وچ ہوگیا تے بھتیجا ہوون پاروں اوہناں دا اعتبار جتدا گیا۔ پر اوہ موقع وی لبھدا رہندا۔ عام طور تے امام پڑھیاراں تے مانتا کرن والے لوکاں دے گھیرے وچ رہندے تے تن مہییاں تیکر حسین نوں خنجر کڈھن دا موقع نہ ملیا۔ چوتھے مہینے دے چھ دن ہی لنگھے سن جو چانچک امام ہوراں بڑا تیز بخار آگیا تے پڑھاون دا سلسلہ بند رہیا۔ اہناں بیکاری دے دناں دوجے پڑھیار تے سیر سپاٹے کردے رہندے پر حسین نے دن رات شیخ دی سنبھال بڑے جوش تے تابع داری نال کیتی۔

امام نوں بخار چڑھیاں چھیواں دن سی جو اک رات اتفاق نال اوہناں دے حجرے وچ کلا حسین ہی رہ گیا۔ رات کافی لنگھ چکی سی تے امام مریڑی جیہی آواز وچ گلاں کر رہے سن۔ حسین عام دناں توں ودھیرے چپ چاپ سی۔ اوہ اوہناں دی گل دا ہُنگارا تے دیندا پر اپنے ولوں کجھ نہ کہندا۔ کئی واری امام نوں حیرت وی ہوئی تے اوہناں پچھیا ”حسین اج توں چُپ کیوں ہیں؟” پر حسین نے ”ایویں” کہہ کے ٹال دتا۔ حسین گھڑی مُڑی باہر نکل کے تاریاں توں گویڑ لاؤندا جو رات کنی لنگھ گئی ہے۔ اخیر ادھی رات لنگھ گئی تے حسین نوں تسلی ہو گئی جو ہن سویرے تیکر کوئی نہیں آوے گا۔ ایہہ یقین کرکے اوس حجرے دا بوہا چنگی طرحاں بند کردتا تے کول جاکے ویکھیا، امام دی اکھ لگ گئی سی۔ کجھ چر تیکر کھلوتا اوہناں دی شکل تکدا رہیا۔ اوس شیخ علی وجودی دتا خنجر کڈھ کے اوسدی دھار ویکھی تے اکدم امام دے سینے تے چڑھ گیا۔ امام نے چانچک اکھ کھول کے رولا پاون دی کیتی پر اوس توں پہلاں اوس دا ہتھ اوہناں دے منہ اتے تے خنجر سینے وچ کھب گیا۔ کجھ ہی گھڑیاں وچ امام دی جان نکل گئی،، حسین حجرے دے خوفناک منظر نوں سہمیاں اکھاں نال اخیری وار ویکھیا تے حجرے دا بوہا بند کر کے چپ چپیتے باہر نکل گیا۔ تھوڑے ہی چر وچ اوہ شیخ دی خانگاہ (خانقاہ) توں دور نکل گیا۔

نیشاپور دے آل دوالے بڑی پکی کندھ سی تے پھاٹک رات نوں ہی بند ہو جاندے سن جیس کرکے اوسنوں باہر نکلن وچ بڑی اوکھت لگی۔ پر اوہ اپنی جان تے کھیڈ کے اک ہنیری بد رو راہیں باہر نکل کے بڑی تیزی نال نس پیا جو سویر ہوون تیکر اوہ ایڈی دور نکل جاوے جو کسے نوں اوس دا کھرا پیر نہ لبھے۔

دوسرے دن جدوں اوہ شوق دی اڈاری ماردا جدوں خراسان دے لہندے میدان تے جنگل پار کر گیا تے اوس دی ہوش ٹکانے آئی۔ اوس نوں اپنا ظلم تے گناہ یاد آیا جیس نوں دلوں کڈھن دے لکھ جتن کردا پر پھیر جیبھ تے آجاندا ” میں وڈا گناہگار ہاں ”

باقی اگلی قسط وچ