islamic-sources

  1. home

  2. article

  3. قصہ چار درویشاں دا: خواجہ سگ پرست

قصہ چار درویشاں دا: خواجہ سگ پرست

  • میر امن دہلوی
قصہ چار درویشاں دا: خواجہ سگ پرست
Rate this post

میر امن دہلوی

سوداگر بچے نے اک زنگی غلام نوں اوہناں دے نال کر دتا پئی سارا مال دولت لدوا کے لے آ، تے آپوں شام تیکر خواجہ دے نال بیٹھا رہیا۔ جدوں واہوا ویلا ہویا تے ہٹی بند کیتی۔ خواجہ گھر نوں ٹر پیا اودوں دوہاں غلاماں وچوں اک نے کتے نوں کچھے ماریا دوجے نے کرسی تے غالیچہ چک لیا تے اوہناں دوہاں حبشی غلاماں نے اوہناں پنجریاں نوں مزدوراں دے سر تے دھر دتا تے آپوں پنجیں ہتھیار بنھ کے نال آئے۔ خواجہ سوداگر بچے دا ہتھ، ہتھ وچ لے کے گلاں کردا ہویا حویلی وچ آیا۔ سوداگر بچے نے ویکھیا پئی مکان عالی شان بادشاہاں امیراں ورگا ہے۔ لب نہر فرش چاندنی دا وچھیا ہے تے مسند دے ساہمنے عیش دا سامان رکھیا ہے۔ کتے دی صندلی وی اوسے تھاں وچھائی تے خواجہ، سوداگر بچے نوں لے کے بیٹھا تے کھل کے شراب پین لگے۔ جدوں دل کیتا اودوں خواجہ نے کھانا منگیا۔ دسترخوان وچھیا تے دنیا دی ہرنعمت چن دتی گئی۔ پہلوں اک لنگری وچ کھانا لے اُتوں ڈھک کے کتے واسطے لے گئے تے اک دستر خوان سوہنا وچھا کے اوہدے اگے دھر دتا۔ کتا صندلی توں تھلے اتریا جنا دل کیتا اونا کھاہدا تے سونے دی لگن وچ پانی پیتا۔ پھیر چوکی تے جا بیٹھا۔ غلاماں نے رومال نال ہتھ مونہہ اوہدا پاک کیتا۔ فیر ایس طباق تے لگن نوں غلام پنجریاں کول لے گئے تے خواجہ کولوں کنجی منگ کے پنجریاں دے جندرے کھولے۔ ایہناں دوہاں انساناں نوں باہر کڈھ کے کئی سوٹے مارے تے کتے دا جوٹھا اوہناں نوں کھوایا تے اوہی پانی پیایا۔ فیر جندرے مار کے کنجیاں خواجہ دے حوالے کر دتیاں۔ جدوں ایہہ سارا کجھ ہو گیا تے پھیر خواجہ نے آپوں کھانا شروع کیتا۔ سوداگر بچے نوں ایہہ حرکت پسند نہ آئی۔ اوہنوں نفرت آگئی تے کھانے نوں ہتھ نہ لایا۔ خواجہ نے منت ترلا کیتا فیر وی اوہنے انکار ہی کیتا۔ اودوں خواجہ نے ایہدا کارن پچھیا پئی توں کیوں نہیں کھاندا؟

سوداگر بچے نے کہیا ایہہ حرکت تیری مینوں چنگی نہیں لگی۔ ایس لئی پئی انسان اشرف المخلوقات ہے تے کتا پلید ہے۔ رب دے دو بندیاں نوں کتے دا جوٹھا کھوانا کیہڑے مذہب وچ ہے ؟ ایہو بہت نہیں پئی اوہ تیری قید وچ نیں؟ نہیں تے توں تے اوہ برابر او۔ ہن مینوں انج لگدا ہے پئی توں مسلمان نہیں۔کیہ جاناں کون ایں پئی کتے نوں پوجدے او؟ مینوں تیرا کھانا کھانا مکروہ ہے۔ جدوں تیکر ایہہ شبہ دور نہ ہووے۔

خواجہ نے کہیا۔ اے بابا ! جو کجھ توں کہناں میں ایہہ سارا کجھ سمجھناں تے ایسے خاطر بدنام آں پئی ایس شہر دی خلقت نے میرا ناں خواجہ سگ پرست رکھیا ہے انج ہی سد دے نیں تے مشہور کیتا ہے۔ پر رب دی لعنت کافراں تے مشرکاں تے ہووے جیو۔ کلمہ پڑھیا تے سوداگر بچے دی خاطر جمع کیتی۔ اودوں سوداگر بچے نے پچھیا پئی جے مسلمان دلوں ہووے تے اوہدا کیہ کارن ہے پئی انج دی حرکت کر کے اپنے آپ نوں بدنام کیتا ہے خواجہ نے کہیا پتر ! ناں میرا بدنام ہے تے دونا محصول ایس شہر وچ بھردا ہاں۔ ایسے واسطے ایہہ بھید کسے تے ظاہر نہ ہووے۔ عجیب ہی ایہہ گل ہے جو کوئی سنے ہرکھ تے کاوڑ دے سوا کجھ نہیں کر سکدا۔ توں وی مینوں معاف رکھ نہ میرے وچ کہن دی تے نہ تیرے وچ سنن دی طاقت رہوے گی۔ سوداگر بچے نے اپنے دل وچ غور کیتا پئی مینوں اپنے کم نال کم ہے۔ کیہ لوڑ ہے ایویں اڑی کرن دی۔ آکھیا جے دسن جوگ نہیں تے نہ دس۔ روٹی نوں ہتھ پایا تے برکی چک کے کھان لگا۔ دو مہینے تیکر ایسے ہوشیاری تے عقل مندی نال سوداگر بچے نے خواجہ دے نال گزارے پئی کسے نوں ایہہ پتہ نہ لگیا جو اوہ اک زنانی ہے۔ سارے ایہو جاندے سی پئی ایہہ مرد ہے۔ تے خواجہ نال دنو دن محبت ودھدی جا رہی سی خواجہ اوہنوں کسے پل اکھوں پروکھے نہ ہون دیندا۔

اک دن شراب پیندیاں ہوئیاں سوداگر بچے نے رونا شروع کیتا۔ خواجہ نے ویکھدیاں ہی اوہدی خاطرداری کیتی تے رومال نال اوہدے ہنجو پونجھن لگا تے رون دا کارن پچھیا۔ سوداگر بچے نے کہیا جناب کیہ کہواں؟ کاش تیری خدمت وچ بندگی پیدا نہ کیتی ہوندی تے ایہہ جیہڑی محبت تسیں میرے نال کردے او نہ کردے۔ ہن میرے ساہمنے دو اوکڑاں نیں۔ نہ تیرے توں اڈ ہون توں دل کردا ہے تے نہ ہی رہ سکناں ہن جانا ضرور ہے۔ پر ہن تیرے توں اڈ ہو کے حیاتی دی آس نظر نہیں آؤندی۔

ایہہ گل سن کے خواجہ بے وس ہو کے بھبھاں مار کے رون لگ پیا تے آکھن لگا پتر اینی چھیتی اپنے بڈھے سجن توں اڈ ہو رہیاں تے دل دکھا رہیاں۔ جان دی گل دل وچوں کڈھ دے، جدوں تیکر میری حیاتی ہے رہ تیرے باہجوں میں ہن جی نہیں سکدا۔ بنا موت دے مر جاواں گا تے ایس ملک فارس دی آب وہوا بڑی چنگی تے موافق ہے۔ چنگا ایہو ہے پئی اک بندہ معتبر گھل کے اپنے ماپیاں نوں اوہناں دے سامان سنے ایتھے سد لوو۔ جو کجھ سواری تے برداری چاہی دی ہووے میں ہیں واں۔ جدوں تیرے ماپے تیرے گھر بار سارا کجھ ایتھے ہووے گا تے توں اپنی خوشی نال وپار دا کم کریں۔

میں وی ایس عمر وچ زمانے دیاں سختیاں جھلیاں نیں تے ملک ملک پھریاں ہن بڈھا ہو گیاں پتر نہیں ہے میرے کول تینوں اپنے پتر توں ودھ کے چاہناں تے اپنا ولی عہد تے مالک کرناں۔ میرے کارخانے توں وی ہوشیار تے خبردار ہووے۔ جدوں تیکر جیناں اک ٹوٹا روٹی دا دے دیا کریں اپنے ہتھ نال۔ جدوں مر جاواں تے دب دیویں تے سارا مال دولت لے لویں۔ اودوں سوداگر بچے نے جواب دتا حقی تسیں پیو توں ودھ کے میرا ساتھ دتا مینوں پیکے بھلا دتے۔ پر ایس بندے دے پیو نے اک سال دی چھٹی دتی سی۔ جے چر لایا تے اوہ ایس عمرے روندے روندے مر جان گے ماپیاں دی خوشنودی رب دی خوشنودی ہے جے اوہ میرے توں غصے ہوئے تے مینوں لگدا ہے خورے میرے لئی بددعا کرن تے میں دوہاں جہاناں وچ رب دی رحمت توں وانجھیا جاواں۔

ہن تہاڈی مہربانی ہے پئی بندے نوں حکم دیو پئی پئی ٹر جاواں۔ تے صاحب دی توجہ دا ادائے شکر جدوں تیکر ساہ ہے میری دھون تے ہے۔ جے اپنے ملک وچ وی جاواں گا تے ہر دم دل جان نال یاد کراں گا۔ رب سبب پیدا کرن والا ہے۔ خورے فیر کوئی انج دا سبب بن جاوے پئی میں تہاڈے کول حاضر ہوواں۔ ایتھوں تیکر کہ سوداگر بچے نے انج انج دیاں گلاں لون مرچ لا کے خواجہ نوں سنائیاں پئی اوہ بلھ چتھن لگا۔ تے اوہدے واری صدقے جاون لگا۔ آکھن لگا چنگا جے توں نہیں رہندا تے میں وی تیرے نال چلناں۔ میں تینوں اپنی جان دے برابر جانناں جدوں جان چلی جاوے تے ویہلا پنڈا کس کم آوے گا ؟ جے ایہدے وچ رضا مندی ہے تے چل مینوں وی لے چل۔ سوداگر بچے نوں ایہہ آکھ کے اپنی وی تیاری سفر دی کرن لگا تے گولیاں نوں حکم دتا پئی باربارداری دی فکر کرو۔
جدوں خواجہ دے ٹرن دی خبر مشہور ہوئی اوتھوں دے سوداگراں نے سن کے سفر دا ارادہ کیتا۔ خواجہ سگ پرست نے گنج تے جواہر بے شمار نوکر تے غلام ان گنت تحفے شاہی سامان نال لے کے شہر دے باہر تنبو قناتاں لوا کے اوہدے وچ گیا۔ جنے وپاری سی اپنی اپنی حیثیت مطابق سوداگری دا سامان لے کے نال ٹر پئے تے ایہہ اک لشکر بن گیا۔

اک دن اوتھوں ٹر پئے۔ ہزاراں اوٹھاں تے خچراں تے سامان صندوق نقد جواہر لد کے پنج سو غلام دشت قبچاق تے زنگ وردم دے مسلح، تیراں والے، تازی تے ترکی تے عراق عربی گھوڑے تے چرھ کے ٹرے۔ ساریاں دے پچھے خواجہ تے سوداگر بچہ سوہنا لباس پا کے سکھپال تے سوار تے اک تخت بغدادی اوٹھ تے کسا، اوہدے تے کتا مسند تے ستا ہویا تے اہناں دوہواں قیدیاں دے پنجرے اک شتر تے لمکا کے ٹر پیا۔ جیہڑی منزل تے اپڑ دے سارے سوداگر خواجہ دی بارگاہ وچ آکے حاضر ہوندے تے دستر خوان تے کھانا لواندے تے شراب پیندے۔ خواجہ سوداگر بچے دے نال ہوون دی خوشی وچ رب دا شکر ادا کردا تے ٹردا جاندا۔

خیر سکھ نال قسطنطنیہ اپڑے۔ باہر شہر دے کھلو گئے۔ سوداگر بچے نے کہیا اے قبلہ ! جے چھٹی دیو تے میں جا کے ماپیاں نوں ویکھاں تے مکان صاحب دے واسطے ویہلا کراں۔ جدوں تہاڈا دل کرے شہر وچ آجائیو ، خواجہ نے کہیا تیری خاطر تے میں ایتھے آیاں۔ اچھا چھیتی مل کے میرے کول آ۔ تے اپنے نیڑے میرے لئی مکان دے۔ سوداگر بچہ ٹریا تے اپنے گھر آیا۔ سارے وزیر دے محل دے بندے حیران ہوئے پئی ایہہ مرد کون وڑ آیا۔ سوداگر بچہ یعنی وزیر دی دھی اپنی ماں دے پیراں تے جا ڈگی تے روئی کرلائی پئی میں تیری جائی آں۔ سن دیاں ہی وزیر دی گھر والی گالھاں کڈھن لگ پئی توں اپنا مونہہ کالا کیتا تے خاندان نوں ذلیل کیتا۔ اودوں وزیر زادی نے سر توں پگڑی لا کے سٹی تے بولی ماں میں بھیڑی تھاں نہیں گئی۔ کوئی بھیڑا کم نہیں کیتا۔ تیرے آکھن موجب پیو نوں قید چوں چھڈاون لئی گئی سی۔ الحمد اللہ تیری دعا دی برکت نال تے رب دے فضل نال پورا کم کر کے آئی آں نیشا پور توں سوداگر کتے سنے جیہدے گل وچ اوہ لعل نیں اپنے نال لیائی آں۔ تے تیری امانت وچ وی خیانت نہیں کیتی۔ سفر لئی مردانہ روپ دھاریا۔ ہن اک دن دا کم رہندا ہے اوہ کر کے پیو نوں بندی خانے توں چھڈوانی آں تے اپنے گھر آؤنی آں حکم ہووے تے فیر جاواں تے اک دن باہر رہ کے فیر آواں۔

ماں نے جدوں پورا پتہ لا لیا پئی میری دھی نے مرداں والا کم کیتا ہے تے اپنا سارا کجھ سلامت تے محفوظ رکھیا ہے۔ رب دی بارگاہ وچ شکر کیتا تے خوش ہو کے دھی نوں سینے نال لا لیا تے مونہہ چمیا دعاواں دتیاں تے فیر ٹوریا پئی جو تینوں چنگا لگے کر۔ وزیر زادی فیر سوداگر بچہ بن کے خواجہ سگ پرست دے کول آئی۔