islamic-sources

  1. home

  2. article

  3. قصہ چار درویشاں دا: سیر تیجے درویش دی

قصہ چار درویشاں دا: سیر تیجے درویش دی

  • میر امن دہلوی
قصہ چار درویشاں دا: سیر تیجے درویش دی
Rate this post

تیجا درویش اپنی سیر بارے انج دسن لگا۔

احوال اس فقیر کا اے دوستاں سنو
یعنی جو مجھ پہ بیتی ہے وہ داستاں سنو
جو کچھ کہ عشق نے مجھ سے کیا سلوک
تفصیل دار کرتا ہوں اس کا بیان سنو

ایہہ کمتر بادشاہ زادہ عجم دا ہے۔میرا پیو بادشاہ سی تے میتھوں اڈ اوہدا ہور کوئی پتر نہیں سی۔ میں جوانی وچ مصاحباں دے نال چوپڑ۔ گنجفہ، شطرنج ، تختہ نرو کھیڈدا ہوندا سی۔ یاں سوار ہو کے سیر شکار وچ رجھیا رہندا۔

اک دن انج ہویا پئی سوار تیار کروا کے تے سارے یاراں بیلیاں نوں لے کے میدان ول نکلیا۔ باز بہری ، جرح، باشا، سرخاب تے تتراں تے اُڈدا ہویا بہت دور نکل گیا۔ اک انوکھا بہار دا ٹوٹا ویکھیا جتھوں تیکر نظر پیندی سی کوہاں تیکر ہریالی تے پھلاں نال لال زمین نظر آؤندی سی۔ ایہہ سماں ویکھ کے گھوڑیاں دیاں واگاں چھڈیاں تے قدم قدم سیر کردیاں ہوئیاں ٹرے جاندے سی۔ اینے چر وچ ریتڑ وچ ویکھیا پئی اک کالا ہرن بڑا سجیا بنیا سونے دے گھونگرواں نال ایس میدان وچ جتھے انسان دا دور تیکر کوئی نشان نہیں تے پرندہ پر نہیں ماردا، چردا پھردا ہے۔ ساڈے گھوڑیاں دیاں سُماں دی آواز سن کے چوکنا ہویا تے سر چک کے ویکھیا تے ہولی ہولی ٹریا۔

مینوں ایہنوں ویکھن دا بڑا چا چڑھیا تے بیلیاں نوں کہیا تسیں ایتھے کھلوو میں ایہنوں جیوندا پھڑاں گا تے خبردار تسیں اک پیر اگانہہ نہ ودھیو نہ میرے مگر آئیو۔ تے میں ہمیش ہرناں پچھے گھوڑا دوڑا کے اوہناں نوں پھڑ لیندا سی اوہدے پچھے وی انج ہی گھوڑا نسایا۔

اوہ ویکھ کے چھالاں مارن لگا تے ہوا ہو گیا۔ گھوڑا وی ہوا نال گلاں کر رہیا سی پر اوہدی ہوا نوں نہ چھوہ سکیا۔ گھوڑا وی مڑھکیو مڑھکی ہو گیا تے میری وی جبھ سُک کے تالو نال جالگی تے کجھ وس نہ چلیا۔ شام ہون لگی تے مینوں کوئی خبر نہیں سی پئی کتھوں دا کتھے نکل آیاں۔ مجبور ہو کے اوہنوں جھکاویں دتی تے ترکش چوں تیر کڈھ کے جوڑیا تے کشش کن تیکر لیا کے اللہ اکبر آکھ کے ماریا۔ پہلا ہی تیر اوہدے پیر وچ وجا تے اوہ لنگا لنگا پہاڑ دے دامن ول ٹر پیا۔ فقیر وی گھوڑے توں لتھا تے پیدل اوہدے پچھے لگا۔اوہنے کوہ دا ارداہ کیتا تے میں وی اوہدا ساتھ دتا۔ کئی لاہ چڑھا توں مگروں اک گنبد نظر آیا جدوں کول گیا تے اک باغیچہ تے اک چشمہ ویکھیا اوہ ہرن تے نظراں توں اوہلے ہو گیا۔ میں بہت تھکا ہویا ہتھ پیر دھون لگا۔

اک واری رون دی آواز ایس برج وچوں میرے کن وچ آئی جیویں کوئی کہندا ہے اوئے بچے ! جینہے تینوں تیر ماریا میری آہ دا تیر اوہدے کلیجے وچ لگے۔ اوہ اپنی جوانی توں پھل نہ پاوے تے رب اوہنوں میرے ورگا دکھی بنا دیوے میں ایہہ سن کے اوتھے گیا ویکھیا اک بزرگ چٹی داڑھی والا چنگی پوشاک پا کے اک مسند تے بیٹھا ہے تے ہرن اگے لما پیا ہویا۔ اوہدے پیر چوں تیر کھچدا ہے تے بددعا دیندا ہے۔

میں سلام کیتا تے ہتھ جوڑ کے کہیا حضرت اے بھل میرے کولوں ہوئی ہے۔ مینوں نہیں پتہ سی رب دے واسطے معاف کرو۔ بولیا بے زبان نوں توں ستایا ہے جے ان جانے وچ تیرے کولوں ایہہ بھل ہوئی تے رب معاف کرے گا میں کول جا کے بیٹھا تے تیر کڈھن وچ اوہدے نال رل گیا۔ بڑی طاقت نال تیر کڈھیا تے پھٹ وچ مرہم بھر کے چھڈ دتا۔

فیر ہتھ دھو کے اُس بڈھے نے کجھ حاضری جیہڑی اودوں موجود سی مینوں کھوائی میں کھا پی کے اک منجی تے واہوا ڈھڈ بھر کے ستا۔ ایس نیندر وچ کسے دے رون دی آواز آئی، اکھاں مل کے جو ویکھناں تے ایس مکان وچ نہ اوہ بڈھا ہے نہ کوئی ہور ہے اکلا میں پلنگ تے پیاں تے دلان ویہلا پیا ہے چواں پاسے ڈر کے ویکھن لگا۔ اک نکرے پردہ نظر آیا اوتھے جا کے اوہنوں چکیا ویکھیا تے اک تخت وچھیا ہے تے اوہدے تے اک پری زادی عورت چوداں کُو سالاں دی بڑی سوہنی وال کھلے چھڈے ہوئے ہسدا چہرہ فرنگی لباس پا کے بڑی عجیب ادا نال ویکھدی ہے تے بیٹھدی ہے تے اوہ بزرگ اپنا سر اوہدے پیراں وچ دھر کے بے وس ہو کے رو رہیا ہے۔ میں ایس پیر مرد دا ایہہ حال تے اُس مٹیار دا حسن ویکھ کے مرجھا گیا تے مردے وانگوں بے جان ہو گیا۔ اوہ مرد بزرگ میرا ایہہ حال ویکھ کے شیشہ گلاب دا لے آیا تے میرے تے چھڑکن لگا جدوں میں جیوندا اٹھ کے ایس معشوق دے مقابلے وچ جا کے سلام کیتا اوہنے ہتھ نہ چکیا تے نہ بلھ ہلائے میں کہیا سوہنیے اینا غرور تے سلام دا جواب نہ دینا کیہڑے مذہب وچ جائز ہے ؟

واسطے ایس خدا دے جیہنے تینوں بنایا کجھ تے مونہوں بول۔ اسیں وی سبب نال ایتھے آئے آں۔ پروہنے دی خاطر ضروری ہے۔ میں بتھیریاں گلاں کیتیاں پر کجھ کم نہ آئیاں۔ اوہ چپ کیتی بت بنی بیٹھی سن دی رہی۔ فیر میں اگے ودھ کے ہتھ پیر تے رکھیا جدوں پیراں نوں چھوہیا تے سخت لگے۔ اخیر ایہہ جانیا پئی پتھر نال ایس لعل نوں تراشیا گیا ہے تے ایس آذر نے ایس بت نوں بنایا ہے۔ اودوں اس بڈھے بت پرست نوں پچھیا پئی میں تے تیرے ہرن دی لت وچ کھپرا ماریا۔ توں ایس عشق دی ناوک نال میرے کلیجے وچ تیر ماریا۔ ہن ایہدی ساری حقیقت کھول کے دس پئی ایہہ طلسم توں کیوں بنایا ہے۔ تے وستی چھڈ کے جنگل پہاڑ وچ کیوں آن وسیاں تیرے توں جو کجھ بیتا مینوں دس۔

جدوں اوہدا بہت پچھا کیتا اودوں اوہنے جواب دتا پئی ایس گل نے مینوں تے خراب کیتا کیہ توں وی سن کے مرناں چاہناں؟ میں کہیا بتھیرا ڈرامہ ہو گیا ہن مطلب دی گل دس نہیں تے مار دیواں گا۔ مینوں اینی کاوڑ وچ ویکھدیاں ہی اوہ آکھن لگا۔ جوانا رب ہر اک انسان نوں عشق دی اگ توں بچاوے۔ ویکھ ایس عشق نے کیہ کیہ سیاپے پائے نیں۔ عشق دے ماریاں عورت خاوند دے نال ستی ہوندی ہے تے اپنی جان نال ای دیندی ہے۔ تے فرہاد مجنوں دا قصہ ساریاں نوں پتہ ہے۔ اتے توں ایہہ سن کے کیہ کھٹنا ؟ ناحق گھر بار دولت دنیا چھڈ کے نکل جاویں گا، میں جواب دتا بس اپنی دوستی اک پاسے رکھ ایس ویلے مینوں اپنا ویری سمجھ۔ جے جان پیاری ہے تے صاف کہہ۔ لاچار ہو کے ہنجو بھر لئے اکھاں وچ تے آکھن لگیا میری خانہ خراب دی ایہہ حقیقت ہے پئی بندے دا ناں نعمان سیاح ہے میں وڈا سوداگر سی۔ اودوں وپار پاروں ہفت اقلیم دی سیر کیتی تے ساریاں بادشاہاں دی خدمت وچ جاندا سی۔

اک واری ایہہ خیال دل وچ آیا پئی چار چوفیرا پھر لیا پر جزیرہ فرنگ ول نہ گیا تے اوتھوں دے بادشاہ نوں تے رعیت تے سپاہ نوں نہ ویکھیا تے اوتھوں دیاں ریتاں رسماں دا پتہ نہ لگیا۔ اک واری اوتھے وی جانا چاہیدا۔ یاراں بیلیاں نال صلاح کر کے پکا ارادہ کر لیا۔ تے تحفے اوتھوں جوگے لئے تے اک قافلہ سوداگراں دا اکٹھا کر کے جہاز تے سوار ہو کے ٹریا۔ ہوا جیہڑی موافق ہوئی، کئی مہینیاں وچ میں اُس ملک وچ جا وڑیا۔ ہر اک بازار گلی پکی سڑکاں بنیاں ہویاں تے پانی ترونکیا ہویا۔ صفائی انج دی پئی اک تیکھا وی پیا نظر نہ آیا۔ کوڑے دا تے کوئی ناں ہی نہیں سی۔ تے عمارتاں رنگ برنگیاں تے رات نوں راہواں وچ تھاں تھاں چانن۔ تے شہر دے باہر باغ جیہناں وچ ون سونے بوٹے تے میوے نظر آئے تے خورے سوائے بہشت دے کِتے نہیں ہون گے جنی اوتھوں دی صفت کراں بجا ہے۔